۲۶ اسفند ۱۳۹۹

بحران‌های دوره‌ای اقتصادی

79 بار بازدید
ایران از آغاز ماجرای کرونا، به طور دوره‌ای، بحران‌های کالایی مختلفی را تجربه کرده است. بحران نهاده دام، بحران گوشت، بحران روغن، تخم مرغ و امروز هم بحران مرغ.

ایران از آغاز ماجرای کرونا، به طور دوره‌ای، بحران‌های کالایی مختلفی را تجربه کرده است. بحران نهاده دام، بحران گوشت، بحران روغن، تخم مرغ و امروز هم بحران مرغ.

نکاتی را در این زمینه باید توجه کرد.

اول این که این بحران‌ها به بحران‌های همه‌جانبه نیانجامیده است. یعنی به لطف خدا کشور در قحطی و گرسنگی فرو نرفته است. وگر نه این بحران‌ها این امکان را دارند که با کمی تعمیق، مردم را در دشواری‌های غیرقابل جبران وارد کنند. این بحران‌ها عموما در سطح کالاهای اساسی رخ داده‌اند. یعنی ثقل آن‌ها، زندگی معیشتی مردم بوده است.

دوم این‌که دوره‌ای بودن بحران‌ها می‌تواند نشان از تعمدی بودن آن باشد. بحران‌آفرینانی که زندگی مردم را هدف گرفته‌اند، نتوانسته‌اند بحران را همه‌جانبه بر کشور القاء کنند. لذا با تجمیع نیروی خود، هر چند وقت یک بار، گوشه‌ای از زندگی مردم را هدف می‌گیرند.

سوم این که این بحران‌ها مداوم وجود دارد. یعنی به صورت دومینویی، کالاهای مختلفی را هدف می‌گیرد. اگر چه این کالاها، به دلیل معیشتی بودن رفتار‌های مشترک، مرتبط و نزدیکی دارند اما عدم بروز همزمان آن‌ها در همه کالاهای این گروه نشان از آن دارد که حملات معیشتی، هدفمند است و تقابلی نادیدنی میان نیروهای اقتصادی ایرانی و دشمن وجود دارد. اگر بحران، یک بحران طبیعی درون بازار بود، دلیلی وجود نداشت که رفتار بحران نقطه‌ای باشد.

چهارم این که از انتهای دهۀ ۱۳۶۰ تلاش شد که ایران در کالاهای اساسی خود، وابسته شود. نزدیک به نیمی از واردات کشور در سال‌های عادی را کالاهای اساسی تشکیل می‌دهند. و این درصد در شرایط بحرانی بالاتر هم می‌رود (البته نه به لحاظ حجم که به لحاظ نسبت). بروز بحران‌های اخیر این مسئله را واضح می‌کند که تفکری که وابستگی در کالاهای اساسی را دامن زده است و امروز هم در دولت، افرادی چون عیسی کلانتری آن را فریاد می‌زنند، تفکری است که نهایتی جز قحطی و گرسنگی را برای کشور به دنبال ندارد.

یادداشت هفته

سدسازی یا آبخیزداری؟!

سدسازی یا آبخیزداری؟!

امروز در کشورهای مختلف جنبش‌های ضد سدسازی و تخریب سدها شکل گرفته است. به عنوان نمونه در نتیجه اقدامات این جنبش در کشور ایالات متحده آمریکا، از سال 1912 تا به امروز 465 سد در این کشور تخریب شده است که 27 سد، سدهای بزرگ بوده‌اند. تنها در دهه 90 میلادی نیز، 177سد در آمریکا از بین رفته است.